Witamy na stronie Federalnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych

Przemówienie Kanclerz Federalnej dr Angeli Merkel podczas koncertu upamiętniającego 75. rocznicę wyzwolenia KL Auschwitz

Holocaust Gedenktag - Konzert in der Staatsoper

Holocaust Gedenktag - Konzert in der Staatsoper, © AFP POOL

27.01.2020 - Artykuł

- Obowiązuje słowo mówione -

Szanowny Panie Premierze Morawiecki,
Szanowny Panie Profesorze Barenboim,
Czcigodna Pani Friedländer,
Szanowna Pani Minister Grütters,
Ekscelencje,
Szanowne Koleżanki i Szanowni Koledzy z Niemieckiego Bundestagu,
Szanowni Państwo,

75 lat temu, w dniu 16 kwietnia 1945 roku, dokładnie dzień po wyzwoleniu obozu koncentracyjnego Bergen-Belsen przez wojska brytyjskie, 19-letnia wówczas Anita Lasker udzieliła BBC wywiadu. Przeżyła ona wraz ze swoją siostrą Renate obóz Bergen-Belsen, a wcześniej także piekło Auschwitz. W wywiadzie odniosła się ona do tego mówiąc: „Więźniowie w Auschwitz, ci nieliczni, którzy zostali przy życiu, wszyscy boją się, że świat nie uwierzy, co tam się wydarzyło. [...] Ja grałam w kapeli obozowej. Do najstraszliwszych rzeczy grało się muzykę.”

Szanowni Państwo, jakże mogła grać muzyka w tym miejscu kaźni? To dogłębnie wstrząsający dysonans i ambiwalencja. 73 lata później, w dniu 31 stycznia 2018 roku, 92-letnia Anita Lasker-Wallfisch, tę ambiwalencję opisała w swoim przemówieniu na forum Niemieckiego Bundestagu następującymi słowami: „Dla wielu muzyka w tym piekle była bezwzględną obrazą, dla niektórych bodajże była możliwością, aby na chwilę przenieść się w inny świat”. Te słowa dają świadectwo grozy dokonanego przez Niemcy załamania w dziejach cywilizacji, jakim była Shoah. Dla Anity Lasker-Wallfisch muzyka i gra na wiolonczeli w kapeli obozowej w Birkenau była historią przeżycia.

Także historia Margot Friedländer jest historią przeżycia. Czcigodna Pani Friedländer, niezmiernie się cieszę, że jest Pani dziś wieczorem wśród nas. Jestem do głębi poruszona.

Jednak niewyobrażalna liczba ludzkich losów skończyła się śmiercią, systematycznym zamordowaniem. Dzisiaj oddajemy hołd ich pamięci: Czcimy pamięć sześciu milionów zamordowanych Żydów. Czcimy pamięć Sinti i Romów, osób niepełnosprawnych, więźniów politycznych, osób homoseksualnych i robotników przymusowych.

Czcimy pamięć polskich ofiar niemieckiej okupacji. Drogi Panie Premierze Morawiecki, dziękuję Panu za to, że w grudniu wspólnie byliśmy w miejscu pamięci na terenie byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz i że dziś wieczorem jest Pan tu obecny.

Czcimy pamięć wszystkich ofiar Shoah, która przekreśliła wszelkie wartości cywilizacji ludzkiej.

Pamiętamy także o wszystkich tych, którzy ocaleli. Byli oni ciężko naznaczeni wskutek doznanych cierpień. Droga Pani Friedländer, Pani w swoich wspomnieniach napisała: „Musieli dopiero nauczyć się od nowa, że są ludźmi. Ludźmi, którzy mają imię”.

Musimy pielęgnować i zachować żywą pamięć. Musimy w sposób zdecydowany przeciwstawiać się nietolerancji i nienawiści, zwalczać rasizm, antysemityzm i wrogość wobec określonych grup ludzi. Jesteśmy odpowiedzialni za to, aby wszyscy ludzie mogli czuć się u nas w Niemczech i w Europie bezpiecznie i jak u siebie w domu.

Musimy na to uwrażliwić szczególnie młodych ludzi. Dlatego dobrze jest, że dochód z tego koncertu przekazany zostanie Fundacji Auschwitz-Birkenau na projekty z udziałem młodzieży.

Szanowni Państwo, Adam Kopyciński – był on dyrygentem chóru męskiego w Auschwitz, ocalał z gehenny, a po wojnie występował w renomowanych polskich filharmoniach i operach ‑ podkreślił znaczenie muzyki w taki oto sposób: „Muzyka wzmacniała poczucie własnej wartości, które w obozie zostało tak brutalnie podeptane”.

Dziękuję bardzo serdecznie Panu, Szanowny Panie Profesorze Barenboim, jak również członkom chóru i orkiestry za to, że tym koncertem możemy oddać hołd pamięci ofiar Shoah.

Dziękuję bardzo.

Berlin, 27 stycznia 2020r.

 

Wróć do góry strony