Witamy na stronie Federalnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych

W Dniu Pamięci o Ofiarach Holocaustu Ambasador Niemiec na znak żałoby opuścił flagi do połowy masztu

Halbmastbeflaggung Deutsche Botschaft Warschau zum 75. Jahrestag der Befreiung von Auschwitz

Niemiecka wina i odpowiedzialność pozostaną na zawsze. W dniu pamięci o ofiarach holocaustu Ambasador Niemiec na znak żałoby opuścił flagi do połowy masztu, © Ambasada Niemiec

27.01.2020 - Artykuł

Wybrane cytaty niemieckich polityków na temat winy i odpowiedzialności za Holocaust oraz okrucieństwa II wojny światowej

Willy Brandt

  • Przemówienie telewizyjne z Warszawy w dniu 7 grudnia 1970 roku:

    „(…) Nie wolno nam zapomnieć, że narodowi polskiemu wyrządzono po 1939 roku to co najstraszliwsze w całej jego historii. (…)”.

Richard von Weizsäcker

  • Przemówienie wygłoszone w dniu 8 maja 1985 roku z okazji 40. rocznicy zakończenia II wojny światowej w Europie:

    „(…) Szczególnie pamiętamy o sześciu milionach Żydów zamordowanych w niemieckich obozach koncentracyjnych. Pamiętamy o wszystkich narodach, które cierpiały w czasie wojny, przede wszystkim o niezmiernie wielkiej liczbie obywateli Związku Radzieckiego i o Polakach, którzy stracili życie. (… ).

    Wykonywanie zbrodni leżało w rękach niewielu. Była ona ukrywana przed opinią publiczną. Ale każdy Niemiec mógł być świadkiem tego, co współobywatele żydowscy musieli wycierpieć – od zimniej obojętności zaczynając, poprzez skrytą nietolerancję, aż do otwartej nienawiści. (…).

    Przez to nie zmniejsza się wina Niemiec za wybuch drugiej wojny światowej. Związek Radziecki pogodził się z wojną innych narodów po to, by zyskać na jej wyniku. Inicjatywa wojny wyszła jednak od Niemiec, a nie od Związku Radzieckiego.

    Hitler był tym, który użył przemocy. Wybuch drugiej wojny światowej pozostanie związany z imieniem niemieckim. (…)”.

Roman Herzog

  • Przemówienie wygłoszone w dniu 1 sierpnia 1994 roku w Warszawie z okazji 50.  rocznicy Powstania Warszawskiego:

    „(…) 1 sierpnia przywołuje nam na pamięć, jak niezmierne cierpienia wyrządzone zostały Polakom przez Niemców. (…).

    Nas, Niemców, napawa wstydem fakt, że imię naszego kraju i narodu na zawsze kojarzyć się będzie z bólem i cierpieniem, jakie na skalę milionów zostały wyrządzone Polakom. (…).

    Lecz dzisiaj pochylam głowę przed bojownikami Powstania Warszawskiego, jak też przed wszystkimi polskimi ofiarami wojny. Proszę o przebaczenie za to, co im wszystkim zostało wyrządzone przez Niemców”.

Joachim Gauck

  • Przemówienie wygłoszone w dniu 1 września 2014 roku na Westerplatte w związku z rocznicą napaści Niemiec na Polskę w 1939 roku:

    „(…) Mieszkańcy Polski wskutek wojny, narzuconej im przez Rzeszę Niemiecką, cierpieli w sposób potworny. (…).

    Ale jako potomek pokolenia, które dopuściło się lub tolerowało najbardziej brutalne zbrodnie, i jako potomek państwa, które odmawiało ludziom człowieczeństwa, odczuwam głęboki wstyd i głęboko współczuję tym, którzy doznali cierpień wyrządzonych im przez Niemców. Dla mnie, dla nas, dla wszystkich kolejnych pokoleń w Niemczech, z winy wczorajszej wyrasta szczególna odpowiedzialność za dzisiaj i za jutro.

    Gdy stosunki między narodami były tak głęboko przeniknięte bezprawiem i bólem, arogancją i upokorzeniem, jak w przypadku Niemców i Polaków, wówczas pokonanie wrogości nie jest bynajmniej czymś oczywistym. (…)

    Zwłaszcza my, Niemcy, nigdy nie zapomnimy o klęczącym Willym Brandcie w Warszawie, o tym geście pokory, którym prosił on o wybaczenie za

    zbrodnie niemieckie dokonane podczas II wojny światowej. (…).

Angela Merkel

  • Przemówienie w dniu 1 września 2009 roku z okazji 70. rocznicy wybuchu II wojny światowej:

    „(…) Dziś mija 70 lat od napaści Niemiec na Polskę, wydarzenia, które rozpoczęło najtragiczniejszy rozdział w historii Europy. (…).

    Rozpętana przez Niemcy wojna sprowadziła bezmiar cierpienia na wiele narodów – lata pozbawienia praw, poniżenia i zniszczeń. (…).

    Żaden kraj nie cierpiał w swojej historii pod okupacją niemiecką tak długo jak Polska. Właśnie w tych ponurych czasach, o których dzisiaj mówimy, kraj został spustoszony. Zniszczone zostały miasta i wsie. W stolicy, po stłumieniu Powstania Warszawskiego w 1944 roku, nie pozostał kamień na kamieniu. Samowola i przemoc naznaczały codzienne życie. Nie było polskiej rodziny, której by one nie dotknęły.

    Tu, na Westerplatte jako kanclerz federalna Niemiec składam hołd pamięci wszystkich Polaków, którym w wyniku zbrodni popełnionych przez niemieckiego okupanta przysporzono nieopisanych cierpień. (…).

    Auschwitz jest synonimem spowodowanego przez Niemcy załamania cywilizacji, jakim była Shoah. (…).

    Zbrodnie przeciwko ludzkości nie ulegają przedawnieniu. Spoczywa na nas stała odpowiedzialność przekazywania wiedzy o bestialskich czynach z tamtych czasów oraz podtrzymywania żywej pamięci. (…)”.

  • Przemówienie w dniu 26 stycznia 2010 roku w Urzędzie Kanclerza Federalnego na spotkaniu z ocalałymi z Holocaustu i uczniami:

    „(…) Niemcy ponoszą stałą odpowiedzialność za tę część naszej historii. Jestem głęboko przekonana, że tylko w ten sposób można kształtować także naszą przyszłość. Dlatego spoczywa na nas oczywiście odpowiedzialność za to, by żywa pamięć o ofiarach przekazywana była także dalej z pokolenia na pokolenie. (…)”.

  • Przemówienie w związku z uroczystościami z okazji 25. rocznicy Mszy Pojednania (2014 r.)

    „(…) Zwłaszcza Polska doznała nieopisanych krzywd ze strony Niemców. (…)

    II wojna światowa, rozpętana od momentu napaści na Polskę 1 września 1939 roku, stanowiła początek najciemniejszego rozdziału naszej wspólnej historii. (…)

    Z II wojną światową związane było okrucieństwo okupacji niemieckiej w Polsce i dokonywane w systematyczny sposób niszczenie żydowskiej egzystencji w Europie, załamanie cywilizacji, jakim była Shoah. Niemcy są świadome swojej nieprzemijalnej odpowiedzialności za popełnione okropieństwa. (…) Przypominamy dziś dążąc do pojednania. Wyciągamy naukę dla naszego – i dla przyszłych pokoleń. (…)”.

  • Przemówienie na otwarciu wystawy „Sztuka Holocaustu – 100 dzieł z Miejsca Pamięci Yad Vashem” (2016 r.)

    „(…) Miliony historii niepojętego cierpienia pozostaną trwale zakotwiczone w pamięci narodowej Niemiec – podkreślam: w naszej narodowej pamięci. (…)”.

  • Konferencja prasowa kanclerz Angeli Merkel i premiera Mateusza Morawieckiego (16 lutego 2018 r.)

    „(…) To jest nasza odpowiedzialność i oczywiście się do niej poczuwamy, pamiętając zwłaszcza o historii naszych krajów. Myślę zatem, że w tym zakresie państwo niemieckie wywiązuje się ze swojej odpowiedzialności. (…)”.

  • Podcast video kanclerz federalnej #03/2018 (10 lutego 2018 roku)

    „(…) Nie chcąc ingerować bezpośrednio w ustawodawstwo polskie, jako kanclerz federalna Niemiec chciałabym tu tylko bardzo wyraźnie powiedzieć: jako Niemcy jesteśmy odpowiedzialni za to, co wydarzyło się podczas Holocaustu, Shoah, w czasie narodowego socjalizmu. Były to obozy koncentracyjne, za które odpowiedzialne są Niemcy i ta odpowiedzialność trwa. I z tej odpowiedzialności będzie się wywiązywał każdy rząd federalny. (…)”.

  • Przemówienie Kanclerz Federalnej Republiki Federalnej Niemiec dr Angeli Merkel z okazji 10-lecia istnienia Fundacji Auschwitz-Birkenau w dniu 6 grudnia 2019 roku w Auschwitz:

    „(…) Czuję głęboki wstyd w obliczu barbarzyńskich zbrodni dokonanych tu przez Niemców – zbrodni, które wykraczają poza wszelkie granice tego, co można sobie wyobrazić. Z przerażenia wobec tego, co wyrządzono kobietom, mężczyznom i dzieciom w tym miejscu, właściwie należałoby zamilknąć. (…)

    Auschwitz był niemieckim obozem zagłady, prowadzonym przez Niemców. Zależy mi na tym, aby ten fakt podkreślić. To ważne, by jasno nazywać sprawców. My Niemcy jesteśmy to winni ofiarom i nam samym. Przypominanie o zbrodniach, nazwanie sprawców i zachowanie godnej pamięci ofiar – to nieprzemijająca odpowiedzialność. Nie podlega ona negocjacjom i jest nierozerwalnie związana z naszym krajem. Świadomość tej odpowiedzialności jest stałym elementem naszej tożsamości narodowej, naszego samookreślenia jako oświeconego i liberalnego społeczeństwa, jako demokratycznego kraju i państwa prawa. (…)

    Ale nic nie przywróci do życia ludzi, którzy tu zostali zamordowani. Nic nie jest w stanie cofnąć bezprecedensowych zbrodni. Zbrodnie te są i pozostaną częścią niemieckiej historii. A tę historię trzeba wciąż opowiadać, – abyśmy pozostali czujni, aby takie zbrodnie nie mogły się powtórzyć nawet w zalążkach, abyśmy z determinacją zwalczali rasizm i antysemityzm we wszelkich obrzydliwych przejawach. (…)”

Sigmar Gabriel

  • Wypowiedź ministra w związku z nowelizacją Ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (3.02. 2018 r.):

„Pełne rozliczenie z własną historią i z własną odpowiedzialnością jest dla nas Niemców stałym moralnym zobowiązaniem w obliczu zbrodni popełnionych przez Niemców i przez Niemcy także w Polsce.

Nie ma najmniejszej wątpliwości co do tego, kto jest odpowiedzialny za obozy zagłady, kto je prowadził i kto zamordował w nich miliony Żydów europejskich – a mianowicie Niemcy. To nasz kraj i nikt inny popełnił to zorganizowane masowe morderstwo. Pojedynczy kolaboranci nic tu nie zmieniają. Świadomość tej historycznej winy jest częścią dzisiejszej niemieckiej tożsamości w naszym demokratycznym państwie i stanowi podstawowy konsensus wszystkich demokratycznych sił w naszym kraju.

Dlatego Niemcy, również we własnym interesie, będą przekazywać pamięć o tych okrucieństwach młodym pokoleniom i nie dopuszczą do żadnej relatywizacji. (…). Do tego potrzeba, aby ludzie, którzy doświadczyli nieznośnych cierpień w wyniku Shoah, mogli mówić o tych cierpieniach bez ograniczeń. (…)”.

Frank-Walter Steinmeier

  • Przemówienie prezydenta Franka-Waltera Steinmeiera podczas 5. World Holocaust Forum w dniu 23 stycznia 2020 roku w Yad Vashem w Jerozolimie:

    „(…) To Niemcy ich wywieźli. Niemcy wytatuowali im numery na przedramieniu. Niemcy starali się odczłowieczyć tych ludzi, uczynić ich numerami, doszczętnie zatrzeć pamięć o nich w obozie zagłady. Nie udało im się. (…)
    I muszę tu dzisiaj powiedzieć także i to: Sprawcami byli ludzie. Byli to Niemcy. Mordercy, strażnicy, pomocnicy, bierni uczestnicy byli Niemcami.
    Dokonany na skalę przemysłową masowy mord na sześciu milionach Żydów, największa zbrodnia w dziejach ludzkości – popełniona została przez moich rodaków.
    Okrutną wojnę, w której śmierć poniosło daleko ponad 50 milionów ludzi, rozpętał mój kraj.
    75 lat po wyzwoleniu Auschwitz stoję przed Państwem jako prezydent Niemiec, obarczony brzemieniem wielkiej historycznej winy (…)
    I pozostaje jedna, jedyna odpowiedź: Nigdy więcej! Przenigdy!
    Dlatego nie wolno się odciąć od pamięci.
    Ta odpowiedzialność jest zadana Republice Federalnej Niemiec od pierwszego dnia jej istnienia.
    I wystawia nas ona na próbę – tu i teraz!
    Niemcy tylko wówczas sprostają sobie samym, jeśli sprostają swojej historycznej odpowiedzialności. (…)”

Wróć do góry strony