Willkommen auf den Seiten des Auswärtigen Amts

Wendelstein 7-X

Artykuł

Od końca 2015 roku w Greifswaldzie funkcjonuje urządzenie badawcze Wendelstein 7-X. W jego powstanie zaangażowana była m.in. Polska Akademia Nauk.

W Oddziale Instytutu Fizyki Plazmowej im. Maxa Plancka w Greifswaldzie zbudowano urządzenie badawcze Wendelstein 7-X w ramach największego na świecie eksperymentu wykorzystującego metodę fuzji jąder atomowych w urządzeniu typu „stellarator”. Urządzenie to ma za zadanie wykazać, że stellaratory nadają się zasadniczo do pozyskiwania energii.

Celem badań naukowych dotyczących syntezy termojądrowej jest odtworzenie na Ziemi procesów energotwórczych zachodzących na Słońcu. W specjalnych elektrowniach energia pozyskiwana ma być w wyniku fuzji jąder atomowych w bardzo wysokiej temperaturze. Paliwo – niezwykle lekki pierwiastek, w tym wypadku izotop wodoru – ma postać plazmy. W celu przeprowadzenia syntezy termojądrowej plazma musi być „uwięziona” w polu magnetycznym i podgrzana do ekstremalnie wysokiej temperatury wynoszącej ponad 100 milionów stopni. W eksperymentach z wykorzystaniem stellaratora plazma zawieszona jest w polu magnetycznym wytwarzanym w specjalnej komorze otoczonej cewkami magnesów.

Eksperyment, jakim była budowa urządzenia Wendelstein 7-X, ma za zadanie przetestowanie specyficznej budowy komory magnetycznej. Głównym punktem eksperymentu jest system cewek składający się z 50 nadprzewodzących cewek magnetycznych. Wszystkie cewki umiejscowione są we wspólnym kriostacie schładzanym płynnym helem do temperatury nadprzewodzenia wynoszącej 4 kelwiny.

Od 2006 r. przy montażu stellaratora Wendelstein 7-X pracowali technicy i inżynierowie Polskiej Akademii Nauk w Krakowie będący specjalistami w dziedzinie techniki nadprzewodników. Ich zadaniem było połączenie 50 nadprzewodzących cewek magnetycznych. Pod koniec 2012 r. naukowcy zakończyli prace związane z łączeniem cewek, izolacją odporną na wysokie napięcie oraz kontrolą szczelności za pomocą helu.

Podczas gdy projekt ten został już ukończony, współpraca z Narodowym Centrum Badań Jądrowych w Otwocku-Świerku jest nadal kontynuowana. Tamtejsi eksperci w dziedzinie fizyki przyspieszania cząstek przygotowują elementy do iniektora wiązki neutralnej służącej do podgrzania plazmy za pomocą uwięzionych szybko poruszających się cząstek.

Współpracę wspiera polskie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Instytut Fizyki Plazmowej im. Maxa Plancka współpracuje nie tylko z PAN i NCBJ, ale przede wszystkim z Politechniką Warszawską i Uniwersytetem Opolskim. Polska miała po Stanach Zjednoczonych największy wkład w budowę urządzenia Wendelstein 7-X.

Wróć do góry strony