Witamy na stronie Federalnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych

Refleksje na Dzień Żałoby Narodowej 15 listopada 2020 roku

15.11.2020 - Przemówienie
Kranzniederlegung Volkstrauertag 2020
Kranzniederlegung Volkstrauertag 2020© Ambasada Niemiec / Deutsche Botschaft Warschau

Szanowni Państwo,

dzisiaj, w Dniu Żałoby Narodowej, wspominamy ofiary wojen i przemocy totalitarnej, dzieci, kobiety i mężczyzn wszystkich narodów.

Zazwyczaj obchodzimy ten dzień wspólnie z wieloma z Państwa, ze świadkami historii, z przedstawicielami duchowieństwa, z reprezentantami państwa polskiego i społeczeństwa oraz korpusu dyplomatycznego. W tym roku Dzień Żałoby Narodowej odbywa się całkowicie pod znakiem pandemii koronawirusa i związanych z tym obostrzeń. Z tego powodu w hołdzie ofiarom i dla ich upamiętnienia złożyłem dzisiaj przy Grobie Nieznanego Żołnierza wieniec, a tą drogą dzielę się z Państwem swoimi refleksjami związanymi z tym dniem.

Ze względu na trudną historię ostatnich stuleci wspominanie zmarłych przez nas tu w Polsce jest bardzo ważne. Musimy pamiętać o tamtych wydarzeniach i nie wolno nam dopuścić do tego, by prawda historyczna była kwestionowana. Zapewniam Państwa, że Niemcy poczuwają się do swojej politycznej i moralnej odpowiedzialności za niemieckie zbrodnie II wojny światowej. Przekazywanie pamięci następnym pokoleniom jest dla nas nadrzędnym zadaniem.

W swojej długiej historii naród polski wielokrotnie musiał bronić się przed agresją i obcym dyktatem. Przykładem tej walki byli bohaterowie Powstania Warszawskiego oraz Powstania w Getcie. Ich odwadze chciałbym w tym miejscu złożyć szczególny hołd. W tym roku przypada 100. rocznica bitwy określanej mianem „cudu nad Wisłą”. Była ona nie tylko kamieniem milowym na drodze ku niepodległości Polski, lecz miała też znaczenie dla całej Europy. Dotyczy to także ruchu wolnościowego Solidarność, który dla całej Europy wyznaczył początek nowej epoki.

Oddajemy dzisiaj hołd szczególnie ofiarom zbrodni nazistowskich, ludziom, którzy zostali deportowani do niemieckich obozów zagłady w Polsce, milionom zamordowanych oraz robotnikom przymusowym.

Oddajemy dzisiaj hołd milionom żołnierzy, którzy polegli na wojnach światowych. Pogrążamy się w smutku nad tymi, którzy oddali życie w konfliktach i wojnach na całym świecie. Oddajemy hołd pamięci niezliczonych ofiar cywilnych, w tym wielu kobiet i dzieci, które cierpiały z powodu wojen, głodu i chorób oraz doznały wielkich krzywd.

Tu, w Warszawie, w szczególny sposób oddajemy cześć pamięci polskich ofiar wojen i przemocy totalitarnej, zwłaszcza wszystkich ofiar niemieckiej agresji na Polskę, która rozpoczęła się 1 września 1939 roku.

Oddajemy cześć pamięci tych, którzy w Polsce stracili życie w czasie okupacji, pamięci ofiar Powstania w Getcie w roku 1943 oraz niezliczonych zmarłych w obozach zagłady.

Składamy cześć pamięci tych, którzy oddali życie w Powstaniu Warszawskim w 1944 roku.

To moi rodacy w imieniu Niemiec i w imię obłąkanej ideologii rasowej sprowadzili na Polskę wojnę i zbrodnie. Ten, kto jest świadomy tych okrucieństw, wie, dlaczego głębokie rany nie zabliźniły się, mimo, że od zakończenia wojny minęło już 75 lat, i dlaczego kwestie związane z pamięcią w relacjach polsko-niemieckich są tak wrażliwe.

Naszym obowiązkiem jako Niemców jest patrzenie na wydarzenia z perspektywy ofiar. Z tego wynika nasz obowiązek wzięcia odpowiedzialności za to, co się wydarzyło i wyciągnięcia wniosków na przyszłość. Przyszłość, którą możemy tworzyć tylko wspólnie, przyszłość, która musi nas w Europie i z Europą bardziej scalać. Częścią tej odpowiedzialności jest także zobowiązanie, aby nigdy więcej do czegoś podobnego nie dopuścić. To element niemieckiej racji stanu. Dlatego wspólnie z naszymi europejskimi i transatlantyckimi partnerami chcemy przede wszystkim także solidarnie angażować się na rzecz zapewnienia wolności i bezpieczeństwa naszych przyjaciół i partnerów. Nigdy więcej Polska nie może zostać pozostawiona sama sobie.

Z pamięci o wojnie i totalitaryzmie wyciągam dwa istotne wnioski.

  1. Chcemy kształtować naszą przyszłość wspólnie i w pokojowy sposób. Polska i Niemcy są członkami Unii Europejskiej i NATO. Opowiadamy się za wspólnymi wartościami. Wspólnie pracujemy na rzecz wzmocnienia Europy w obliczu różnorodnych wyzwań. Wspólnie powinniśmy przeciwstawić się odradzającym się radykalnym ideologiom, antysemityzmowi, ksenofobii, „duchowym podżegaczom” siejącym nienawiść w mediach społecznościowych, tak, aby historia się nie powtórzyła. Unia Europejska symbolizuje nasze wspólne wartości – wolność, demokrację i praworządność. Nie możemy dać się poróżnić. Łączy nas o wiele więcej niż dzieli.
  2. W kontekście naszej historii dalsze pojednanie w oparciu o prawdę historyczną jest niezwykle ważne. Młodzi Niemcy i Polacy spotykają się dziś tak często i w tak przyjaznej atmosferze, jak nigdy wcześniej. W wielu częściach świata zazdrości się nam naszych osiągnięć w relacjach polsko-niemieckich.

Życzę wszystkim Państwu, aby ten dzień był czasem refleksji i zadumy. Mimo, a może właśnie przez wzgląd na naszą wspólną, trudną historię, patrzmy z optymizmem w przyszłość, kierując się stanowczym zamiarem wspólnego stawiania czoła wyzwaniom przyszłości, do których należy także – choć nie tylko – kryzys spowodowany pandemią koronawirusa. Mam wielką nadzieję, że w przyszłym roku znów będziemy mogli częściej się spotykać.

Wróć do góry strony