Witamy na stronie Federalnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych

Przemówienie z okazji Dnia Żałoby Narodowej

17.11.2019 - Przemówienie

Szanowni Państwo, Sehr geehrte Damen und Herren, Ladies and Gentlemen,

w Dzień Żałoby Narodowej, który obchodzony jest dzisiaj w Niemczech, spotykamy się jak każdego roku w Katedrze Polowej Wojska Polskiego, aby wspólnie oddać hołd pamięci ofiar wojen i przemocy totalitarnej.

Fakt, że uroczystość ta może odbyć się właśnie tutaj, w tym historycznym miejscu, nie jest rzeczą oczywistą, lecz symbolem bliskich więzi między Polakami a Niemcami. Dziękuję serdecznie przedstawicielom duchowieństwa i wszystkim, którzy umożliwili zorganizowanie tej uroczystości. Bardzo doceniamy ten gest. Chciałbym szczególnie podziękować przedstawicielom państwa polskiego i społeczeństwa, moim koleżankom i kolegom oraz członkom korpusu dyplomatycznego. Udział wszystkich Państwa jest dla nas bardzo ważny.

Wspólne upamiętnianie zabitych oraz ofiar wojen i przemocy totalitarnej po katastrofie drugiej wojny światowej jest w naszych czasach bardzo ważne. Musimy pamiętać o tamtych wydarzeniach i nie możemy dopuścić, by prawda historyczna była przeinaczana. Dotyczy to zarówno ofiar Shoah, jak i wszystkich ofiar polskich i innych narodowości.

W związku z tym prezydent federalny Frank-Walter Steinmeier podczas swojej wizyty z okazji 80. rocznicy wybuchu drugiej wojny światowej, a minister spraw zagranicznych Heiko Maas z okazji 75. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, podkreślili nieustającą polityczną i moralną odpowiedzialność Niemiec za zbrodnie popełnione w Polsce.

W swojej długiej historii naród polski wciąż musiał bronić się przed agresją i obcym dyktatem. Symbolem tej walki byli zarówno bohaterowie Powstania w Getcie, jak również żołnierze Armii Krajowej. Chciałbym w tym miejscu szczególnie oddać hołd odwadze i patriotyzmowi AK. Symbolem tej walki jest oczywiście także ruch wolnościowy „Solidarność”, który dla całej Europy stanowił początek nowej epoki.

Nam, Niemcom, przypada zadanie podtrzymywania pamięci o niemieckich zbrodniach popełnionych w czasie drugiej wojny światowej i przekazywania tej pamięci kolejnym pokoleniom. Im więcej czasu mija od tej wojny, tym ważniejsza staje się pamięć.

Szanowni Państwo,

oddajemy dziś hołd pamięci szczególnie ofiar zbrodni nazistowskich, ludzi, którzy zostali deportowani do niemieckich obozów zagłady w Polsce, robotników przymusowych oraz milionów zamordowanych.

Oddajemy dziś także hołd pamięci milionów żołnierzy, którzy polegli na innych wojnach. Pogrążamy się w smutku nad tymi, którzy oddali życie w wielu trwających obecnie konfliktach i wojnach na całym świecie. Oddajemy hołd pamięci niezliczonych ofiar cywilnych, w tym wielu kobiet i dzieci, które cierpiały z powodu wojen, głodu i chorób oraz doznały wielkich krzywd.

Tu, w Warszawie, w szczególny sposób oddajemy cześć pamięci polskich ofiar wojen i przemocy totalitarnej:

  • wszystkich tych, którzy ponieśli śmierć w wyniku napaści Niemiec na Polskę,
  • tych, którzy stracili życie wskutek codziennego terroru okupantów,
  • tych wszystkich, którzy zostali zabici w czasie Powstania w Getcie Warszawskim i w obozach zagłady
  • oraz tych wszystkich, którzy oddali życie w Powstaniu Warszawskim.

Tak, to moi rodacy w imieniu Niemiec i zaślepiającej ideologii sprowadzili na Polskę wojnę i zbrodnie. Ten, kto jest świadomy tych okrucieństw, wie, dlaczego do dziś nie zabliźniły się głębokie rany i dlaczego kwestie związane z pamięcią w relacjach polsko-niemieckich są tak delikatne.

Elie Wiesel, wielki pisarz i ocalały z Holocaustu, powiedział w styczniu 2000 roku w Niemieckim Bundestagu: „Kto ośmiela się wymazywać pamięć o ofiarach, ten zabija je po raz drugi”.

Szanowni Państwo,

jakie są wnioski, które musimy wyciągnąć z pamięci o wojnie i tyranii? Mogę wskazać trzy.

  1. Po pierwsze:
    Polska jest członkiem Unii Europejskiej i NATO. Wspólnie pracujemy na rzecz wzmocnienia Europy w związku z różnorodnymi wyzwaniami. Współpracujemy, mając szczególnie na uwadze odradzający się antysemityzm i ksenofobię. Wojna jest dla nas wszystkich – dla Niemców, Polaków, Europejczyków, dla wszystkich państw – przestrogą, że nienawiść i przemoc nigdy więcej nie mogą w Europie stać się elementem prowadzenia polityki: Nigdy więcej. Never again. Plus jamais.Zwalczajcie zło w zarodku. Brutalny atak prawicowego ekstremisty na synagogę w Halle to niepokojący sygnał. Musimy zdecydowanie przeciwstawić się odradzającemu się antysemityzmowi. Wszyscy! Musimy też ukrócić proceder „duchowych podżegaczy” w mediach społecznościowych, w których sieją nienawiść.
  2. Po drugie:
    Biorąc pod uwagę naszą historię, nie ma alternatywy dla dalszego pojednania w oparciu o prawdę historyczną. Młodzi Niemcy i Polacy spotykają się dziś tak często i w tak przyjaznej atmosferze, jak nigdy wcześniej. Polsko-Niemiecka Współpraca Młodzieży umożliwiła spotkanie trzem milionom młodych ludzi z Polski i z Niemiec. Musimy kontynuować proces pojednania między naszymi narodami. W wielu częściach świata jesteśmy podziwiani za to, co osiągnęliśmy w relacjach polsko-niemieckich.
  3. Po trzecie:
    Odpowiedzią na wojnę i zniszczenie jest wspólna Europa. Unia Europejska, która najpierw została zbudowana na podstawie przyjaźni niemiecko-francuskiej, jest wyjątkowym projektem pokojowym. Nie możemy pozwolić, by ktokolwiek nam go zniszczył. Unia symbolizuje nasze wspólne wartości – wolność, demokrację i praworządność. Jest często krytykowana, a jednak niezastąpiona. Mając na uwadze różnorodne wyzwania, przed którymi stoimy, drogą prowadzącą naprzód jest większa jedność Europy i większa zdolność Europy do działania. Nie możemy się dać poróżnić. Łączy nas o wiele więcej niż dzieli.

Życzę teraz wszystkim Państwu, aby dzisiejszy dzień był czasem refleksji i zadumy. Patrzmy z optymizmem w przyszłość. W przyszłość, która nam, Polakom i Niemcom, przyniesie jeszcze mocniejsze pojednanie, a nam, Europejczykom, jeszcze większą jedność. Niech determinacja bohaterów pokojowej rewolucji z 1989 [tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego dziewiątego] roku w Polsce i w Niemczech będzie dla nas źródłem odwagi, by budować pokojową przyszłość.

Tak jak przykazał nam Jezus Chrystus: Nie lękajmy się.

Niech Bóg ma Państwa w swojej opiece.

Wróć do góry strony