Witamy na stronie Federalnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych

Przemówienie wygłoszone na konferencji „Żydzi w walce z nazistowskimi Niemcami podczas drugiej wojny światowej”

20.09.2019 - Przemówienie

Szanowni Państwo,

dziękuję Państwu serdecznie za zaproszenie na konferencję „Żydzi w walce z nazistowskimi Niemcami podczas drugiej wojny światowej” i za to, że mogę skierować do Państwa kilka słów.

Muzeum, w którym się znajdujemy, jest też miejscem pamięci o żydowskim oporze przeciwko nazistom podczas drugiej wojny światowej. Nie tylko ze względu na historię oporu, którą przybliżają nam znajdujące się tutaj tablice informacyjne i artefakty, ale też z uwagi na swoje położenie.

Znajdujemy się na gruzach tej historii, na ruinach byłego getta, które po powstaniu zostało niemal zupełnie zburzone. Przed gmachem Muzeum stoi Pomnik Bohaterów Getta przypominający o bohaterskiej walce bojowników przeciwko niemieckiemu okupantowi. Wielu z nich leży do dziś pod gruzami tego miasta. Przed prawie pięćdziesięciu laty kanclerz federalny Willy Brandt uklęknął przed tym Pomnikiem, by oddać hołd zabitym.  

Szanowni Państwo,

zbyt długo nie doceniano w należyty sposób oporu ludności żydowskiej, nie tylko w Niemczech, ale też w innych krajach Europy. Zbyt długo postrzegano Żydów nie jako aktywnych bojowników stawiających opór, ale wyłącznie jako pasywne ofiary.

A stawiali oni opór wobec morderczego reżimu nazistowskiego w różny sposób: od partyzantki w Polsce i na Białorusi, poprzez ruch oporu we Francji, po berlińską grupę skupioną wokół Herberta Bauma w Niemczech, by wymienić tylko kilka przykładów.

W Niemczech koncentrowano się początkowo na ratowaniu ludzi, organizując ucieczkę za granicę. W Berlinie przeżyło w ukryciu około 1700 Żydów.

Później pojawiły się pamflety i podpalono wystawę w Berlinie. Syjonistyczny ruch Chaluc przygotowywał młodzież do emigracji do Palestyny i pomagał wielu w ucieczce. Czyniono to bez większego wsparcia ze strony innych Niemców.

Szanowni Państwo,

kilka miesięcy temu Marian Turski wygłosił w Ambasadzie Niemiec bardzo ważny wykład na temat żydowskiego oporu. Przede wszystkim skupił się też na kwestii, dlaczego tak długo trwało, zanim Żydzi w getcie zdecydowali się na ostateczny krok i chwycili za broń. Wszyscy byliśmy pod głębokim wrażeniem, jak analitycznie przedstawił to zagadnienie. Przy tym wskazał jako decydujące czynniki terror, głód, nastawienie ludności spoza getta i dostęp do broni.

Powstanie w getcie warszawskim będzie dla nas przestrogą, by zawsze poczuwać się do odpowiedzialności za zbrodnie dokonane przez nas Niemców i w imieniu Niemiec wobec Żydów, a także wobec innych.

Prezydent federalny Frank-Walter Steinmeier podkreślił to niedawno w swoich przemówieniach w Warszawie i w Wieluniu: Niemcy ponoszą pełną odpowiedzialność za tę ideologię rasistowską i za terror. Nigdy nie będziemy uciekać od tej odpowiedzialności.

Z zadowoleniem przyjmuję fakt, że Państwa konferencja jest poświęcona tej ważnej tematyce. Warszawa jest właściwym do tego miejscem, gdyż jest to miasto, które ze względu na powstanie w getcie stanowi symbol żydowskiego oporu podczas drugiej wojny światowej.

Bohaterki i bohaterowie tego oporu nie są zapomniani. Także dziś wzywają nas do tego, by odważnie przeciwdziałać wszelkim formom antysemityzmu.

Życzę Państwu konferencji, która zapadnie w pamięć, która poruszy i zachęci do refleksji.

Dziękuję Państwu za uwagę.


- Muzeum Historii Żydów Polskich, POLIN -

Wróć do góry strony